Polski English

Ujęcie Jedwabno

Wody podziemne zaklasyfikowano głównie do II klasy jakości (71 % wszystkich analiz), która charakteryzuje wody bardzo dobrej jakości, a wartości niektórych elementów fizykochemicznych są podwyższone w wyniku naturalnych procesów zachodzących w wodach podziemnych, jak również wartości elementów fizykochemicznych nie wskazują na wpływ działalności człowieka albo jest to wpływ bardzo słaby. II klasę jakości przypisano do próbek wód podziemnych pobranych w serii majowej ze studni nr: II, VII, VIIIA, IXA oraz piezometrów  P-4, P-5, P-12, P-13, b-2, natomiast w serii listopadowej ze studni nr: II, VA, VII, VIIIA, IXA, XA oraz piezometrów P-4, P-5, P-12, P-13, b-2. Decydujący wpływ na klasę jakości wody podziemnej w wyżej wymienionych studniach w 2016 roku miały następujące elementy fizykochemiczne:

Oprócz wymienionych wyżej składników II klasę jakości przypisano w nielicznych przypadkach składnikom takim jak: jon amonowy (P-4), azotany (VIIIA, IXA), azotyny (VIIIA, P-12) czy fenole (XA, P-4, P-12).
Ponadto do najlepszej, I klasy jakości wód zakwalifikowano nieco ponad 10% analiz. Próbki wód, którym przypisano I klasę pochodziły ze studni nr VI, VIA oraz z piezometru
nr P-b1. W próbkach, którym przypisano I klasę, stężenia większości analizowanych  składników zawierały się w przedziale wartości, którym w rozporządzeniu przypisano
I klasę danego składnika, a tylko nieliczne (mangan, fenole, wapń, wodorowęglany) przyporządkowano do klasy II.
Do wód III, zadowalającej klasy jakości, należy tylko jedna analiza pochodząca
z majowej serii badań dla piezometru nr P- b1. Wpływ miały na to przede wszystkim stężenia azotanów (31,80 mg/l) oraz dodatkowo wapnia (>100 mg/l) i wodorowęglanów (378,2 mg/l), które wg rozporządzenia zaliczają się do przedziałów wartości odpowiadającym III klasie jakości wód. Warto jednak podkreślić, że jakość wód badanych w otworze nrP- b1 poprawiła się od maja do listopada aż o dwie klasy
(z III do I).
Do IV klasy jakości, charakteryzującej wody o niezadowalającej jakości i przypisujące im słaby stan chemiczny zaliczono jedynie 4 z 28 analiz. Istotny jest fakt, że wody te zaliczono do klasy IV ze względu na wysokie stężenia manganu, który nie jest wskaźnikiem toksycznym. Mangan zalicza się do składników w nadmiarze niepożądanych w wodzie przeznaczonej do spożycia (zmiana barwy wody), ale jednocześnie do łatwo usuwalnych, a jego obecność w wodzie podziemnej ma charakter naturalny. W próbkach wód, którym przypisano IV klasę mangan zawierał się w przedziale wartości od 1,13 do 1,39 mg/l (wg rozporządzenia kl. V>1,0 mg/l), a jego najwyższe stężenie odnotowano w studni nr IA. Stężenia pozostałych elementów fizykochemicznych w czterech analizowanych próbkach wody zawierały się
w przedziałach wartości dla I lub II klasy jakości. Wyjątek stanowi zawartość żelaza (2,57 mg/l) w próbce pochodzącej ze studni nr XI, którą zakwalifikowano do III klasy.
Do V, najsłabszej klasy jakości, przypisywanej wodom złej jakości nie zaklasyfikowano żadnej z przebadanych próbek wód.

Analizując wyniki badań fizykochemicznych wód podziemnych uwzględniono również przepisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. 2015 poz. 1989). Biorąc pod uwagę najwyższe dopuszczalne stężenia zawarte w powyższym rozporządzeniu najczęściej przekroczona była zawartość następujących składników: manganu, jonu amonowego, żelaza oraz mętności.

Oprócz wskaźników chemicznych przekroczone dopuszczalne stężenie dla wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi zaobserwowano również wśród składników organoleptycznych. Podwyższone wartości w stosunku do norm zawartych
w rozporządzeniu odnotowano dla mętności (dopuszczalne stężenie 1 NTU). Składnik ten był podwyższony w 6 z 17 próbek wód podziemnych, a najwyższą wartość (19 NTU), znacznie odbiegająca od pozostałych odnotowano w studni nr XI w serii badań wykonanej w maju. Oprócz podwyższonej wartości mętności w próbce tej odnotowano również najwyższą ze wszystkich wartość barwy wody (25 mg/l). Obecne rozporządzenie Ministra Zdrowia nie określa dokładnego przedziału dopuszczalnych wartości dla tego elementu (jedyne ograniczenie to: „akceptowalny przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian”), natomiast w starym rozporządzeniu (29.03.2007 r. Dz. U.2007.61.417) maksymalne stężenie dla barwy wynosiło 15 mg/l.
W pozostałych analizach, w których wartość mętności była podwyższona wyniki zawierały się w przedziale od 1,3 do 1,6 NTU. Mętność, tak samo jak barwa są bezpośrednio związane z podwyższonymi stężeniami manganu i żelaza. 
Przeanalizowano także przestrzenny rozkład stężeń  dla azotanów, chlorków, fosforanów oraz siarczanów. Mapa stężeń azotanów wykonana na podstawie wyników z pierwszej, majowej serii, pokazuje, że zawartość azotanów, podobnie jak w roku poprzednim, była największa w wodzie podziemnej pobranej z otworów położonych najdalej od rzeki (b-1). Jednocześnie otwory te usytuowane są najbliżej terenów zabudowanych, co wskazuje na antropogeniczne pochodzenie azotanów w wodzie. Średnie stężenie NO3 dla analiz z maja było równe 4,86 mg/l, natomiast dla analiz
z listopada 2,69 mg/l. Największe, punktowe obniżenie stężenia odnotowano dla otworu b-1 (z 31,80 do 1,02 mg/l).

W przypadku chlorków w obu seriach pomiarowych, podobnie jak w roku 2015, najwyższe stężenia zaobserwowano w pobliżu otworów obserwacyjnych (P-5, P-4, b-1) usytuowanych po prawej stronie rzeki Drwęcy. W serii I stężenia te wahały się od ok. 40 mg/l w okolicach otworu P-4, do ok. 32 mg/l w okolicach otworu b-1, natomiast
w II serii pomiarów zaobserwowano wzrost stężeń Cl w okolicy punktów nr P-5 oraz P-4. Tak w maju jak i w listopadzie zawartość chlorków w otworach zlokalizowanych po lewej stronie rzeki wynosiła ok. 20 mg/l. 

Najwyższe stężenia fosforanów, tak w I jak i w II serii badań, odnotowano
w centralnej części ujęcia i wynosiły one ok. 0,4 mg/l. W obu seriach stężenia te maleją w kierunku południowo-zachodnim, tak by w otworze b-1 osiągnąć wartość poniżej 0,05 mg/l.
Przestrzenny rozkład stężeń siarczanów jest bardzo zbliżony do opisanego powyżej rozkładu chlorków. Również w przypadku siarczanów najwyższą zawartość odnotowano w okolicach otworów obserwacyjnych P-5 i P-4, gdzie w maju stężenia wynosiły od ok. 140 do 160 mg/l, natomiast w listopadzie obniżyły się do ok. 120 mg/l. Dodatkowo, ogólny spadek zawartości SO4 w wodzie podziemnej zaobserwowano zgodnie z kierunkiem biegu rzeki, tak by w otworze P-12 stężenie osiągnęło wartość mniejszą od 40 mg/l. Po lewej stronie rzeki stężenia siarczanów kształtowały się na poziomie ok. 80 mg/l w obu seriach pomiarowych.

Oprócz oznaczeń składników fizykochemicznych i organoleptycznych pobrane
z otworów studziennych próbki wód podziemnych poddano również analizie mikrobiologicznej. Wykonano badania na zwartość: Enterokoków kałowych, bakterii Eschericha Coli, bakterii grupy coli, liczby kolonii po 72 godz. - 20°C oraz liczby kolonii po 24 godz. - 37°C. Cztery pierwsze z wymienionych elementów zostały uwzględnione
w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia dotyczącym jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Wyniki wykonanych badań wód przedstawiają się następująco:

Interpretując wyniki analiz należy jednak podkreślić, że analizowane próbki wody podziemnej są próbkami wody surowej, w związku z czym odnotowane w nich bakterie znikną w momencie uzdatnienia wody.
W oparciu o zinterpretowane powyżej wyniki badań fizykochemicznych można stwierdzić, że wody podziemne pobierane z ujęcia „Jedwabno” charakteryzują się dobrym stanem chemicznym. Z porównania wyników badań laboratoryjnych z 2015
i 2016 roku wynika, że klasy jakości wód podziemnych wyznaczone w studniach
i piezometrach ujęcia „Jedwabno” nie uległy znaczącej zmianie. Porównując próbki
z maja 2015 i 2016 roku taką samą klasę jakości wyznaczono dla 6 studni (nr II, VII, VIIIA, XI, P-5, b1), pogorszeniu uległa klasa jakości w jednej studni (nr IA), natomiast poprawie w 5 otworach (nr VI, P-4, P-12, P-13, b-2). W analizach listopadowych
z dwóch kolejnych lat ta sama klasa, dla tych samych otworów została wyznaczona dla 3 studni (nr IA, VII, VIIIA) i 4 piezometrów (nr P-4, P-5, P-13, b-2). Pogorszeniu uległa klasa jakości w jednej studni (nr II) i w jednym piezometrze (nr P-12), natomiast lepszą klasę w porównaniu z 2015 rokiem odnotowano dla piezometru b-1.
Na podstawie danych zebranych w tabeli 4 stan chemiczny wód podziemnych
w obrębie strefy ochronnej ujęcia „Jedwabno” można określić jako dobry. Wśród 17 przeanalizowanych składników fizykochemicznych, średnie stężenia 11 z nich zakwalifikowano do I klasy jakości wód podziemnych. Pięciu kolejnym składnikom przypisano II klasę jakości, natomiast do III klasy zaliczono tylko jeden element fizykochemiczny. Do IV i V klasy jakości wód, czyli wód niezadowalającej lub złej jakości nie przypisano żadnego z analizowanych składników fizykochemicznych. Dodatkowo,
z wyjątkiem manganu, siarczanów oraz fenoli, pozostałe składniki nie przekraczają stężeń charakterystycznych dla wód podziemnych – tła hydrogeochemicznego (wg Katalogu wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania – S. Witczak, A. F. Adamczyk, 1995 r. - zmodyfikowane). Porównując dane przedstawione w tabeli 4 z wartościami tych samych parametrów z 2015 roku, można zauważyć, że dla większości elementów fizykochemicznych ich średnie stężenia zakwalifikowano do tej samej klasy jakości. Wyjątek stanowią średnie stężenia fenoli, których wartość w 2015 r. zawierała się
w przedziale dla III klasy jakości, natomiast w 2016 r. średnie stężenie obniżyło się
i zostało przypisane do II klasy jakości wód podziemnych . Tak w 2015 jak i w 2016 roku poza tłem hydrogeochemicznym znalazły się średnie stężenia manganu, siarczanów oraz fenoli, z czego stężenia dla manganu i fenoli obniżyły się w 2016 r., a stężenie siarczanów wzrosło o 3,59 mg/l w porównaniu z 2015 r.

Wartości średnie stężeń badanych elementów fizykochemicznych - tutaj


PROCENTOWA ILOŚĆ ANALIZ W POSZCZEGÓLNYCH KLASACH – Jedwabno Ilość otworów : 13 studni + 6 otworów obserwacyjnych. Liczba analiz: 28, wykonawca: TW Sp z o.o.

STUDNIE

Klasa

Jakości

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dn. 23.07.2008 r.

I seria

maj 2016r

II seria

listopad 2016r

I

7,69%

13,33%

II

69,23%

73,33%

III

7,69%

0%

IV

15,38%

13,33%

V

0%

0%


do góry
Biuletyn informacji publicznej
Awarie i planowane wyłączenia
Laboratorium Badania Wody
Biuletyn informacji publicznej
Mapa serwisu, Polityka prywatności © 2002 Toruńskie Wodociągi
Firma Wiarygodna Finansowo ISO